Krynki

Krynki to miejscowo艣膰 le偶膮ca 50 km na wsch贸d od Bia艂egostoku, nieopodal granicy z Bia艂orusi膮. Nazwa miejscowo艣ci wywodzi si臋 prawdopodobnie od s艂owa "krynica", oznaczaj膮cego 藕r贸d艂o w miejscowym j臋zyku. Na pocz膮tku by艂 tu dw贸r ksi膮偶臋cy, zbudowany przed 1429 rokiem przy trakcie z Wilna i Grodna do Krakowa. W 1509 roku kr贸l Zygmunt Stary nada艂 Krynkom herb na kt贸rym z艂oty gryf stoi na tylnych 艂apach, tarcza herbu jest koloru b艂臋kitnego. Od tego momentu Krynki wyst臋puj膮 jako miasto. W roku 1522 Zygmunt Stary ufundowa艂 w Krynkach ko艣ci贸艂, a w 1540 roku wyda艂 przywilej na cotygodniowy targ. W dniu 22 listopada 1569 roku kr贸l Zygmunt August nada艂 Krynkom prawa miejskie magdeburskie.

 

W Krynkach od pocz膮tku XVI wieku zacz臋li osiedla膰 si臋 呕ydzi. Otrzymali oni w 1639 przywilej na za艂o偶enie synagogi, cmentarza i mykwy, a tak偶e na rozwijanie handlu, budow臋 ober偶 i produkcj臋 alkoholu. W 1789 w mie艣cie mieszka艂o ju偶 ok. 700 呕yd贸w.

 

Kolejne zmiany nast膮pi艂y w Krynkach pod koniec XVIII wieku, kiedy administratorem zosta艂 podskarbi Antoni Tyzenhaus. Z jego inicjatywy przebudowano miasto, nadaj膮c mu nowy uk艂ad przestrzenny, z sze艣ciobocznym rynkiem, na kt贸rym wybudowano hal臋 targow膮 i dwunastoma ulicami wybiegaj膮cymi z naro偶y rynku.

Pomnik Antoniego Tyzenhausa w Grodnie.

Pomnik Antoniego Tyzenhausa w Grodnie.

Po rozbiorach Krynki znalaz艂y si臋 w zaborze rosyjskim. W 1832 roku Dw贸r Kry艅ski wraz z dobrami odkupi艂 podkomorzy grodzie艅ski Jan de Virion.

Grobowiec jednego z potomk贸w rodziny de Virion przy ko艣ciele katolickim w Krynkach.

Grobowiec jednego z potomk贸w rodziny de Virion przy ko艣ciele katolickim w Krynkach.

W XIX wieku rozwin膮艂 si臋 w Krynkach przemys艂. Powsta艂o kilka manufaktur tekstylnych, w艣r贸d nich najwi臋ksza Lipharta, zatrudniaj膮ca 100 pracownik贸w oraz liczne garbarnie. Mieszka艅cy zajmowali si臋 r贸wnie偶 handlem, garncarstwem i gorzelnictwem. Nast膮pi艂 te偶 szybki wzrost liczby mieszka艅c贸w, by艂a to g艂贸wnie ludno艣膰 偶ydowska - w 1905 roku - 6 tysi臋cy, a w 1914 - 10 tysi臋cy mieszka艅c贸w. Miasto sta艂o si臋 wa偶nym o艣rodkiem przemys艂u w艂贸kienniczego i sk贸rzanego, a tak偶e gorzelnictwa i garncarstwa. Pod koniec XIX stulecia miasto zosta艂o zniszczone na skutek trzech wielkich po偶ar贸w (w 1879, 1882 i 1887 r.), w wyniku kt贸rych sp艂on臋艂y m.in. fabryki i zak艂ady przemys艂owe.

Widok z centalnego placu Krynek na ko艣ci贸艂.

Widok z centalnego placu Krynek na ko艣ci贸艂.

We wrze艣niu 1939 r. miasto zosta艂o zaj臋te przez Armi臋 Czerwon膮, za艣 w czerwcu 1941 r. do Krynek wkroczy艂y wojska niemieckie. Rozpocz臋艂y si臋 prze艣ladowania ludno艣ci 偶ydowskiej, okupanci spalili synagog臋 i domy modlitwy. W grudniu
1941 r. utworzono w Krynkach getto, w kt贸rym skupiono ca艂膮 偶ydowsk膮 ludno艣膰 miasteczka oraz 呕yd贸w z okolicznych miejscowo艣ci. Getto zlikwidowano w listopadzie 1942 r. a jego mieszka艅c贸w wywieziono do obozu zag艂ady w Treblince.

 

Tablica informacyjan przy ruinach Wielkiej Synagogi.

Tablica informacyjan przy ruinach Wielkiej Synagogi.

Okres 艣wietno艣ci miasta zako艅czy艂 si臋 po II wojnie 艣wiatowej. Zniszczone w 70% i wyludnione Krynki w 1950 roku utraci艂y prawa miejskie, staj膮c si臋 wsi膮 gminn膮, a偶 do 1 stycznia 2009 r., kiedy to Krynki odzyska艂y prawa miejskie.

Pomnik Antoniego Tyzenhausa w Grodnie.
Grobowiec jednego z potomk贸w rodziny de Virion przy ko艣ciele katolickim w Krynkach.
Widok z centalnego placu Krynek na ko艣ci贸艂.
Tablica informacyjan przy ruinach Wielkiej Synagogi.
 
Wczoraj:157
Dzi艣:153