Dawne przedogr贸dki wiejskie

Ogr贸dek przydomowy stanowi wizyt贸wk臋 domu. Tak by艂o niegdy艣 i tak jest dzisiaj. Jednak jego wygl膮d r贸偶ni艂 si臋 kiedy艣 znaczenie od dzisiejszego. Nie ka偶dy wiejski dom posiada艂 ogr贸dek ozdobny. Nawet niewielkie poletko przy domu by艂o cennym kawa艂kiem ziemi. Tylko wi臋ksze i bardziej zamo偶ne gospodarstwa mog艂y pozwoli膰 sobie na ogr贸d kwiatowy. Mimo wszystko starano si臋 ozdobi膰 dom. Je偶eli nie by艂o mo偶liwo艣ci wyodr臋bnienia ogr贸dka, gospodynie sadzi艂y kwiaty mi臋dzy warzywami. Wzd艂u偶 ogrodze艅 kr贸lowa艂y s艂oneczniki i malwy. Ozdob臋 gospodarstwa stanowi艂y natomiast stare, dostojne drzewa takie jak lipy czy d臋by.

Dawny uk艂ad zagrody we wsi Pieszczaniki 鈥 wedle przekazu mieszkanki domu 鈥 Wiery Grze艣 (1922-2013).

Zagroda z cha艂up膮 z D膮browy Moczyd艂y jest nie tylko pi臋knym przyk艂adem wiejskiej architektury drewnianej w skansenie wsi Podlaskiej, ale idealnym przyk艂adem dawnych obej艣膰 pod wzgl臋dem lokalizacji chaty, ogr贸dka przydomowego czy zio艂owego z pi臋knym go艂臋bnikiem. Ogr贸dek warzywny zlokalizowany jest przy lewej 艣cianie domu. Odgrodzony jest drewnianym p艂otem, nieco ni偶szym od ogrodzenia g艂贸wnego.

Zagroda z cha艂up膮 z D膮browy Moczyd艂y.

Kwiaty pozyskiwano z okolicznych p贸l, 艂膮k, las贸w lub wymieniano si臋 nimi po s膮siedzku. Je艣li ogr贸dek stanowi艂o wyznaczone i ogrodzone miejsce, sadzono je w kwaterach, rz膮dkach, klombach. Je艣li nie, kwiatami wype艂niano obrze偶a podw贸rza, obej艣cie domu czy wej艣cie do niego. Niezale偶nie od miejsca i formy, zawsze by艂a to mieszanka barw, cz臋sto przypadkowa lub tak wygl膮daj膮ca. Taki jest ogr贸d wiejski, pe艂en zapach贸w, barw, odg艂os贸w owad贸w i ptak贸w. Kompozycje ro艣linne nie by艂y trzymane w sztywnych formach, a nawet je艣li, to by艂y one proste a kwiaty 鈥瀢ylewa艂y鈥 si臋 z nich. Najbardziej popularne kwiaty w wiejskich ogr贸dkach, to: astry, chryzantemy, cynie, dalie, floksy, gips贸wka, go藕dziki brodate, irysy, kosmosy, lilie smolinosy, liliowce, lwie paszcze, 艂ubiny, maciejka, maki ogrodowe, malwy, naw艂o膰, orliki, ostr贸偶ki, peonie, rozchodniki, rudbekie, s艂oneczniki, szafirki, z艂ocienie.

Wie艣 Pieszczaniki, ogr贸d warzywno - kwiatowy.

Wie艣 Mik艂aszewo, 艣cie偶ka do studni, ogrodzenie przedogr贸dka.

Kwiaty oraz krzewy, takie jak: lilaki, bzy, nie s艂u偶y艂y jedynie ozdobie podw贸rka. Wykorzystywano je do obrz臋d贸w zwi膮zanych z kultur膮 ludow膮 lub religi膮. Przystrajanie koszyczk贸w na Wielkanoc, plecenie wiank贸w w noc 艢wi臋toja艅sk膮 - to tylko dwie z wielu okoliczno艣ci, w kt贸rych do dekoracji u偶ywano pi臋knych, rodzimych kwiat贸w Klomb kwiatowy do dzi艣 jest popularn膮 form膮 dekoracyjn膮 w ogrodach. Umiejscawiany cz臋sto w strefie reprezentacyjnej, przed wej艣ciem do domu. Stanowi艂 g艂贸wn膮 dekoracj臋 ogrodu czy niewielkiego ogr贸dka przydomowego 鈥 niestety - cz臋sto jedyn膮. Dlatego starano si臋 aby by艂 mo偶liwie naj艂adniejszy - sadzono w nim najbardziej ozdobne ro艣liny jakie by艂y w posiadaniu. Centrum klombu stanowi膮 piwonie. Swoj膮 pozycj臋 zawdzi臋czaj膮 zapewne pi臋knym, du偶ym kwiatom o intensywnie r贸偶owym kolorze. Wok贸艂 sadzono ro艣liny wedle zasady: od najwy偶szego do najni偶szego, ko艅cz膮c obw贸dk膮 z niskich kwiat贸w takich jak maciejka czy go藕dziki.

Chc膮c zachowa膰 dawn膮 stylistyk臋 i wzorce, u偶ywajmy w naszych ogrodach naturalnych materia艂贸w. Gatunki ro艣lin powinny by膰 rodzime, nie tylko ze wzgl臋du na zgodno艣膰 z tradycj膮 ale ich przystosowanie do warunk贸w siedliskowych, s膮 to te偶 ro艣liny 艂atwe w uprawie. Swobodne nasadzenia dadz膮 wra偶enie przypadkowo艣ci i barwnej mozaiki, z kt贸r膮 kojarz膮 nam si臋 dawne przedogr贸dki.


Autor: in偶. mgr arch. kraj. Daria Szarejko, absolwentka specjalizacji Sztuka krajobrazu, Szko艂y G艂贸wnej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie


 
Wczoraj:101
Dzi艣:40